Home > Piets blog > Wetenschappers: klimaatcrisis erger dan gedacht
Volg Piet

Piets blog

Wetenschappers: klimaatcrisis erger dan gedacht


De klimaatcrisis is nog erger dan we al dachten, zeggen wetenschappers. Vooral in Nederland.
Iedereen reageert bezorgd op De staat van het klimaat, een jaarlijkse rapportage van zowat alle gerenommeerde klimaatwetenschappers van Nederland verenigd in het Platform Communication on Climate Change (PCCC). „De situatie is zorgelijker dan we aanvankelijk dachten”, zei hoogleraar natuurwetenschap en samenleving Wim Turkenburg van de Universiteit Utrecht gisteren bij de presentatie. „Ik maak me zorgen over de staat van ons klimaat”, aldus directeur Ton Hoff van Energieonderzoek Centrum Nederland in Petten.

En ook staatssecretaris Huizinga (Water, ChristenUnie) is doordrongen van de ernst van de zaak. „Het totaalplaatje is zorgwekkend. Het laat een pessimistischer beeld zien dan we hadden verwacht.”


De feiten zijn dat de temperatuur blijft stijgen. Vorig jaar was die wereldwijd weliswaar bijna 0,1 graad lager dan in 2007, maar daarmee staat 2008 nog wel op de tiende plaats van warmste jaren sinds het begin van de metingen honderdvijftig jaar geleden. En de gemiddelde mondiale temperatuur over de afgelopen acht jaar ligt nog altijd ongeveer 0,2 graden boven het gemiddelde van de jaren negentig.


Bovendien warmt Nederland twee keer sneller op dan de rest van de wereld, meldt de brochure. „Het is nu in Nederland zo’n 1,7 graden warmer dan aan het begin van de twintigste eeuw.” Helemaal verklaren kunnen de wetenschappers de „opmerkelijk” snelle opwarming in West-Europa niet. De opwarming van Nederland heeft te maken met meer westenwind in de late winter en meer oostenwind in de zomer, en waarschijnlijk ook met de afname van luchtvervuiling en met minder bewolking. Maar in de modellen was de invloed van de wind „beduidend kleiner” berekend dan in werkelijkheid nu wordt waargenomen.


Ervan uitgaande dat de opwarming van de aarde een gevolg is van de uitstoot van CO2, is het ook niet prettig te horen dat deze uitstoot „steeds sneller stijgt”, aldus de onderzoekers. De toename van CO2 in de atmosfeer verliep in de periode 2000-2007 33 procent sneller dan gemiddeld over de periode 1980-2000. In totaal is sinds 1990 de mondiale uitstoot van kooldioxide met 34 procent toegenomen. Dat komt vooral, legt KNMI-onderzoeker Rob van Dorland uit, door de „snel groeiende economieën van China en India”, en ook doordat er „minder energie-efficiency” is geboekt dan noodzakelijk zou zijn. „Dat geeft te denken”, aldus Van Dorland.


Bovendien is er slecht nieuws over de „klimaatgevoeligheid”. Het zou namelijk weleens kunnen zijn dat het klimaat „twee keer zo gevoelig” is voor de toename van CO2 in de atmosfeer als bijvoorbeeld het VN-klimaatpanel IPCC altijd heeft aangenomen. Deze alarmerende „signalen” volgen uit „interessant onderzoek” naar een plotseling warme periode ruim 55 miljoen jaar geleden. Dat was een „klimaatverrassing”, waarschijnlijk als gevolg van het ontsnappen van grote hoeveelheden methaan uit de oceanen.

Zo’n klimaatverrassing zou ook nu kunnen optreden, aldus de onderzoekers, zodra „autonome processen” in gang zijn gezet, zoals het wegsmelten van ijs op de Noordpool, „destabilisatie” van het landijs op Groenland en Antarctica en het op grote schaal uitsterven van plant- en diersoorten.


Als het klimaat inderdaad gevoeliger blijkt te zijn, dan heeft dat ook politieke consequenties. Dan heeft het weinig zin meer om te streven naar het stabiliseren van de concentraties broeikasgas op 450 ppm (deeltjes per miljoen). Dat getal wordt vaak genoemd omdat daarmee de opwarming van de aarde in 2050 tot 2 graden kan worden beperkt, voldoende om de opwarming het hoofd te kunnen bieden. Maar die 2 graden warmere wereld zou best eens al bij 350 ppm broeikasgas kunnen zijn bereikt. „En dat terwijl het al zo moeilijk is om die 450 ppm te halen”, aldus ECN-directeur Ton Hoff. De wereld zit nu op 425 ppm, alle broeikassengassen meegerekend.


Nóg meer maatregelen zijn dus gewenst, vinden de onderzoekers, liefst op mondiaal niveau. Wat Nederland kan doen, is volgens Ton Hoff „met bloed, zweet en tranen” proberen de maatschappij duurzamer in te richten. „Want de silver bullet, een technologische oplossing, bestaat niet.” Daarvoor is nog veel maatschappelijke weerstand te overwinnen. „Want hoe concreter de maatregelen, des te groter de weerstand.” Om de tijd te overbruggen tot die duurzaam ingerichte samenleving zou je in de tussentijd misschien veel werk moeten maken van het opslaan van CO2, aldus Hoff. „En wellicht is er ruimte voor een tweede kerncentrale in Nederland.” 
(nrc)

Meer Blog