Home > Piets blog > Valwinden zijn niet uitzonderlijk
Volg Piet

Piets blog

Valwinden zijn niet uitzonderlijk

De schade van woensdag door de zware buien die over ons land trokken, is het gevolg geweest van een krachtige valwind of downburst. Onze collega’s van Meteo Consult zijn ter plaatse de omgewaaide bomen en het puin gaan bekijken. Uit die waarnemingen is een belangrijke aanwijzing naar voren gekomen, dat het puin en de omgewaaide bomen allemaal dezelfde kant op zijn gevallen en triest genoeg in dezelfde richting waar ook de caravans naar toe zijn geblazen. Een officiele waarneming van de snelheden die de krachtige valwind heeft veroorzaakt, toen deze uit de bui viel en te pletter sloeg op de grond, hebben we niet tot onze beschikking. Wel is er van de voormalige vliegbasis Deelen op de Veluwe een melding van een windstoot van bijna 110 km/uur, maar het is heel goed mogelijk dat de windsnelheid van de valwind bij Velthuizen veel hoger is geweest. Dit blijkt ook wel uit het schadebeeld, waaruit mag worden aangenomen dat de windpiek op zijn minst circa 130-140 km/uur moet zijn geweest en mogelijk meer.

[singlepic id=2876 w=320 h=240 float=center]

Downburst of krachtige valwinden zijn niet uitzonderlijk tijdens buien. Net als windstoten, komen valwinden met name voor tijdens zwaardere buien en ‘supercells’ en ook had deze nadere buienlijn de potentie om zware onweersbuien met lokaal windhozen of zelfs een tornado te genereren. Op woensdag werd steeds meer duidelijk dat er vooral sprake was van een regengebied met embedded zware onweersbuien, maar van losse (zware) exemplaren voor het front uit, was niet zozeer sprake. Er kunnen prachtige fenomenen worden waargenomen voor een front en buienlijn uit. De zware onweersbuien vormen niet zelden rolwolken of een ‘wallcloud’ een zog. wolkenmuur, op de positie waar de ‘updraft’ het sterkst is. Binnen een zware onweersbui komen er naast elkaar sterke opwaartse, maar ook neerwaartse luchtstromingen voor. En een grote rolwolk is ook voor de nadering van het buiengebied waargenomen en de aanwijzing dat er sprake was van een sterke updraft en evengoed dus ook een sterke downdraft.

[singlepic id=2890 w=320 h=240 float=center]

[singlepic id=2884 w=320 h=240 float=center]

Na de wallcloud en rolwolk trekt de bui verder en volgt de downdraft. Dit is de neerwaartse flow met de neerslag. Binnen deze neerwaartse downdraft komt de neerslag vaak in slagregens naar beneden en valt koude lucht met de neerslag van hogere hoogte uit de buienwolk naar beneden. Juist op de posities van de maximale neerslag vindt men de koudste lucht en hoe groter het verschil in de temperatuur voor de bui en binnen die neerslag, geeft de doorslag voor de maximale windsnelheid. Zo’n valwind die binnen de downdraft voorkomt, wordt ‘downburst’ genoemd. Downbursts zijn letterlijk valwinden. De koude lucht valt uit de bui en slaat te pletter op de grond. Daarbij wordt net na het op de grond vallen de hoogste windsnelheid bereikt, want de afbuiging en rotatie op de grond zorgt nog voor een versnelling.

[singlepic id=2820 w=320 h=240 float=center]

In Amerika komen ze zeer regelmatig voor en worden dit ‘straightline’ winds genoemd. Deze downbursts kunnen daar snelheden bereiken van 240 km/uur. De schade die de valwinden veroorzaken zorgen immers voor min of meer rechtlijnige patronen en er ontbreekt elk spoor van roterende schade patronen, die een aanwijzing zijn voor windhozen of tornado’s. In Nederland komen ook downbursts voor en ook elders in Europa. Misschien niet zo vaak als in Amerika, maar het optreden van valwinden is in principe mogelijk bij elke zware onweersbui, die over het land trekt na een tropische dag. Vooral indien de bovenlucht ook koud is. Een voorbeeld van het gevaar van downburst en krachtige valwinden die uit een bui vallen is de vliegtuigramp van Faro in 1992, waarbij een DC-10 toestel van Martinair letterlijk op de grond wordt gekwakt. Juist tijdens de landing is het vliegen onder een bui tijdens valwinden zeer gevaarlijk. Immers veroorzaakt een valwind bij het neerkomen zowel krachtige opwaartse en neergaande rukwinden, die een piloot niet binnen een paar seconden kan herstellen. Na een opwaartse windvlaag, zal de piloot bovendien neerwaarts corrigeren en juist op dat moment (dichtbij de grond vanwege de landing) volgt de krachtige neerwaartse valwind.

[singlepic id=2891 w=320 h=240 float=center]

Meer Blog